نفوذ دارد كه مخلوطى از سرماى فلك زحل و گرماى فلك مريخ است بدين جهت معتدل شده‌اند و نيكيهاى همهء مردم اقطار ديگر را با هم دارند و همچنان كه بطبع معتدلند هوش درست نيز دارند و به كارهاى نيك دلبسته‌اند و چرا چنين نباشند كه دجله و فرات از آنجا ميگذرد و هشتاد و چهار ولايت دارند » . فرزدق به هجاى ابن هبيره گويد « چگونه عراق و دو رود آن را بيك فزارى دادى كه آستين پيراهن خود را بريده است ؟ » بشار بن برد گويد : « آب دو رود به ابله ميرسد كه آبشخورى بىمانع است . » ديگرى گويد : « اين دو رود پيشاهنگان مردم عراقند كه به آنها دروغ نگويند . » مسعودى گويد : ناحيه‌اى كه مدينة السلام در آنجاست از لحاظ پاكيزگى و آذوقه بهترين نقاط جهان است زيرا بهترين بركات دنيا پس از امنيت و سلامت و عزت و سالارى خوبى آب و هواست ، و نيز بهترين رودهاى جهان دجله و فرات است اگر چه مردم مصر در اين باب اختلاف كرده و نيل خود را برتر شمرده‌اند . پس از مقايسهء جاها و شهرها خوب‌ترين جاهاى دنيا در همهء دورانها ملتقاى دجله و فرات است ، زيرا بعضى جاها تابستانش خوب اما زمستانش بد است كه از شدت سرما و دوام برف كسب و كار در آنجا ميسر نيست ، بعضى جاها زمستانش خوش اما تابستانش بد است و گرما و سكون هوا و پشه و حشرات از پوشيدن لباس و انجام حرفه و صنعت مانع شود . ما از مفارقت اجبارى اين ولايت غمينيم كه در آنجا تولد و نشو و نما يافته‌ايم و روزگار ما را از آنجا دور كرده است كه بغربت افتاده‌ايم و از ديدار آن محروميم ، زمانه چنين است كه كار آن تفرقه است . ابو دلف قاسم ابن عيسى عجلى در اين معنى نكو گويد : « اى نكبت زمانه كه ما را در شرق و غرب جهان بپراكندگى داده‌اى يك لحظه به جائى كه ما دوست داريم درنگ كن كه با حوادثى كه مصايب مكرر ما را بنهايت رسانيده دور پرواز بوده‌اى . » و